[Recensie] Dam, Kuyper, Dam: 'Paddenstoelen'

De volledige titel van dit boekwerk luidt Paddenstoelen: Levenswijze, Ecologie en Herkenning (2026). Het vervangt het Basisboek Paddenstoelen uit 2006 en arriveert precies op het juiste moment. In de twintig jaar die sindsdien zijn verstreken, is de kennis over paddenstoelen in Nederland aanzienlijk toegenomen. Er verschenen onder meer drie belangrijke veldgidsen (Veldgids Paddenstoelen 1, Veldgids Paddenstoelen III en Veldgids Paddenstoelen III) met uitgebreide determinatiesleutels. Het (opnieuw) opnemen van diezelfde sleutels in dit boek zou tot een overbodige doublure hebben geleid.

Maar er is genoeg overgebleven om van Paddenstoelen een onmisbaar boekwerk te kunnen maken. De auteurs, Nico Dam, Thom Kuyper en Marjo Dam, concentreren zich in dit boek op de bouw en de belangrijkste kenmerken van paddenstoelen, hun levenswijze en ecologie, en de karakteristieke soorten van de voornaamste Nederlandse biotopen.

Bovendien worden de termen (en verschillen daartussen) zwammen, paddenstoelen en schimmels duidelijk uitgelegd. Daarnaast bevat het boek een overzichtelijke sleutel tot alle geslachten van plaatjeszwammen en boleten die uit Nederland bekend zijn. De schrijvers benadrukken terecht dat deze sleutels slechts een aanvulling vormen, want voor de daadwerkelijke determinatie blijven de bestaande veldgidsen de aangewezen hulpmiddelen.

Het boek is tot stand gekomen in samenwerking met de Nederlandse Mycologische Vereniging en is uitdrukkelijk bedoeld voor beginnende paddenstoelenliefhebbers en voor inleidende cursussen op het gebied van paddenstoelenherkenning. Die doelstelling is in ieder geval gehaald, want de tekst is prettig leesbaar, de opbouw logisch en de informatie goed gedoseerd.

Het enige echte minpuntje betreft de illustraties. Die zijn weliswaar functioneel, maar soms ietwat te eenvoudig en schematisch uitgevoerd. Indien de schrijvers ze even door AI hadden laten bewerken, dan hadden die illustraties een wat meer professionelere uitstraling gekregen, zonder dat de didactische helderheid verloren zou gaan.

Al met al is de indruk van Paddenstoelen: Levenswijze, Ecologie en Herkenning uitgesproken positief. Het is een degelijk leer- en cursusboek geworden dat mijns inziens zal voorzien in een duidelijke behoefte. Steeds meer mensen zoeken de stilte van de natuur op om te ontsnappen aan de drukte van alledag. Wie daarbij een onbekende paddenstoel tegenkomt, wil vaak weten wat hij of zij voor zich heeft. Voor die groep is dit boek een uitstekende eerste gids.

Tegelijkertijd markeert die toegankelijkheid ook de beperking, want meer ervaren paddenstoelenkenners zullen de opzet van dit boek soms wat te elementair vinden. Voor beginners en cursisten is het echter precies de juiste introductie: helder, instructief en informatief.

Paddenstoelen: Levenswijze, Ecologie en Herkenning is geschreven door Nico Dam, Thom Kuyper en Marjo Dam en uitgegeven door KNNV Uitgeverij. Het boek is hier te koop bij de uitgever en via iedere boekhandel, al zou ik hem lokaal bestellen om de plaatselijke middenstand te steunen.